USPTO áp dụng các công cụ AI hỗ trợ  thẩm định đơn đăng ký sáng chế

Cơ quan Sáng chế và Nhãn hiệu Hoa Kỳ (USPTO) gần đây đã triển khai các công cụ tìm kiếm dựa trên trí tuệ nhân tạo (AI), qua đó thay đổi phương thức thẩm định đơn đăng ký sáng chế. Sự thay đổi này đang dấy lên lo ngại trong cộng đồng người nộp đơn, khi các hồ sơ của họ có thể bị tra cứu  kỹ lưỡng hơn. Các công cụ tiên tiến này được thiết kế để rà soát hiệu quả các cơ sở dữ liệu khổng lồ nhằm đối chiếu đơn đăng ký mới với những sáng chế hiện có, qua đó có khả năng phát hiện và đánh dấu nhiều hồ sơ hơn do vấn đề trùng lặp hoặc thiếu tính mới.

Quá trình này được bắt đầu thông báo từ tháng 10 năm 2025; công cụ tìm kiếm tự động sử dụng các thông tin như mã phân loại của Hệ thống phân loại bằng sáng chế quốc tế - CPC), phần mô tả, các điểm yêu cầu bảo hộ và phần tóm tắt của đơn đăng ký để xác định tối đa 10 tài liệu về  tình trạng kỹ thuật đã biết (prior art) có khả năng liên quan. Người nộp đơn có thể xem xét các tài liệu tham khảo này trước khi quá trình thẩm định chính thức diễn ra và, nếu thấy phù hợp, có thể sửa đổi các điểm yêu cầu bảo hộ để đẩy nhanh tiến độ xử lý đơn cũng như giải quyết các vấn đề phát sinh từ những tài liệu mà AI đã xác định.Và đây ũng  không phải là lần đầu tiên USPTO triển khai các công cụ tìm kiếm bằng sáng chế dựa trên trí tuệ nhân tạo (AI). Trước đó bốn năm, cơ quan này đã giới thiệu tính năng "tìm kiếm sự tương đương" – một công cụ được thiết kế để hỗ trợ thẩm định viên tìm kiếm thêm các tài liệu tham khảo tương tự như đơn đang được xem xét hoặc các tài liệu liên quan khác. Cho đến nay, các công cụ này vẫn chưa làm thay đổi căn bản quy trình thẩm định sáng chế. Tuy nhiên, tốc độ phát triển nhanh chóng của AI cho thấy tầm ảnh hưởng của chúng nhiều khả năng sẽ ngày càng gia tăng.

Việc áp dụng các công cụ AI này phù hợp với xu hướng chung của các cơ quan quản lý trong việc tận dụng công nghệ để tinh giản quy trình vận hành. USPTO đặt mục tiêu giảm thiểu sai sót do con người và nâng cao độ chính xác trong quá trình thẩm định bằng sáng chế thông qua các thuật toán tiên tiến này. Tuy nhiên, việc tích hợp AI cũng dấy lên những tranh luận về khả năng của các công cụ này trong việc thấu hiểu những yêu cầu bảo hộ mang tính sắc thái, vốn đòi hỏi sự đánh giá từ con người. Tờ The Wall Street Journal đã nêu bật những thách thức này, đồng thời nhấn mạnh rằng dù AI có tiên tiến đến đâu thì cũng không thể thay thế hoàn toàn chuyên môn của các thẩm định viên dày dạn kinh nghiệm.

Khả năng AI được sử dụng để đánh giá lại các bằng sáng chế đã được cấp trước đây đang gây ra tâm lý lo ngại trong giới chuyên môn. Các chuyên gia trong ngành dự đoán rằng những bằng sáng chế hiện hành có thể sẽ bị xem xét kỹ lưỡng hơn dưới góc độ của AI, qua đó đặt ra nghi vấn về tính vững chắc của các quyết định cấp bằng trước đó. Khi USPTO triển khai sáng kiến ​​này, các bên nộp đơn xin cấp bằng sáng chế được khuyến nghị cần kỹ lưỡng hơn trong việc tra cứu tình trạng kỹ thuật đã biết (prior art) cũng như soạn thảo các yêu cầu bảo hộ. TechCrunch cũng đã ghi nhận mức độ phức tạp gia tăng mà điều này mang lại cho quy trình nộp đơn xin cấp bằng sáng chế.

Những thay đổi này làm nổi bật sự giao thoa ngày càng tăng giữa công nghệ và luật sở hữu trí tuệ, qua đó có thể tạo tiền đề cho các cơ quan sáng chế quốc gia khác. Các bên nộp đơn cần chủ động cập nhật thông tin và cân nhắc tham vấn chuyên gia để định hướng hiệu quả trong bối cảnh đang thay đổi này, nhằm đảm bảo các giải pháp ​​của mình được bảo hộ thỏa đáng giữa môi trường pháp lý biến động nhanh chóng. Lý tưởng nhất là người nộp đơn cần có sự hiểu biết thấu đáo tương đương trình độ kỹ sư hoặc nhà khoa học về các đặc tính kỹ thuật và cơ chế vận hành của hệ thống, thiết bị hoặc phương pháp mà họ muốn đăng ký bằng sáng chế. Điều này bao gồm việc đưa ra các ví dụ chi tiết và trình bày rõ ràng cách thức hoạt động thực tế hoặc dự kiến ​​của sáng chế.

Cảnh báo này đặc biệt quan trọng đối với các sáng chế liên quan đến máy tính và phần mềm, vốn thường được nộp đơn đăng ký ở giai đoạn sớm hơn trong chu trình phát triển sản phẩm so với các sáng chế thuộc lĩnh vực cơ khí, hóa học hay sinh học. Cũng như đối với mọi công nghệ khác, các yếu tố cốt lõi cần được bộc lộ không phải là kết quả mà hệ thống, thiết bị hay phương pháp đó đạt được, mà là bản chất của sáng chế và cách thức nó tạo ra những kết quả đó.

Nguồn: 
(i) USPTO’s Adoption of AI Tools Elevates Scrutiny on Patent Applications, Stirring Industry Concerns 
(ii) USPTO’s AI-Based Search Tools Send Warning to Patent Applicants