Trung Quốc: Nhãn hiệu đã đăng ký nếu không sử dụng có thể dẫn đến việc không thể thực thi quyền

I. Vấn đề

Liệu nhãn hiệu đã đăng ký đang trải qua thủ tục chấm dứt  do không sử dụng liên tục trong ba năm ("chấm dứt  do không sử dụng") nhưng chưa bị hủy bỏ hoàn toàn có còn được hưởng quyền độc quyền không? Chủ sở hữu nhãn hiệu có thể sử dụng độc quyền này để kiện người khác về hành vi xâm phạm và tìm kiếm sự bồi thường không?. Các Điều khoản pháp luật về vấn đề này được Luật Nhãn hiệu Trung Quốc thể hiện như sau :

Điều 55 : Quy định quyền nhãn  hiệu độc quyền chấm dứt kể từ ngày công bố thông báo hủy bỏ, ngụ ý quyền này có hiệu lực trước khi công bố.

Điều 57 : Định nghĩa hành vi xâm phạm nhãn hiệu là việc sử dụng trái phép nhãn hiệu giống hệt trên hàng hóa giống hệt, hoặc nhãn hiệu tương tự trên hàng hóa giống hệt/tương tự có khả năng gây nhầm lẫn.

Điều 64: Nếu người bị cáo buộc xâm phạm đưa ra lý do "không sử dụng nhãn hiệu đã đăng ký", tòa án sẽ yêu cầu người đăng ký cung cấp bằng chứng về việc sử dụng thực tế trong vòng ba năm trước khi khởi kiện. Không chứng minh được việc sử dụng và các thiệt hại khác (ví dụ: thiệt hại về uy tín, chi phí thực thi hợp lý…) sẽ miễn trừ người bị cáo buộc xâm phạm khỏi trách nhiệm bồi thường thiệt hại.

Nhìn chung, các điều khoản này kết luận rằng nhãn hiệu đã đăng ký vẫn được bảo vệ sau khi người khác nộp đơn yêu cầu chấm dứt việc bảo hộ nhãn hiệu do không sử dụng cho đến khi quyết định cuối cùng có hiệu lực. Người đăng ký nhãn hiệu có thể sử dụng điều này làm cơ sở để yêu cầu chấm dứt hành vi xâm phạm, mặc dù việc có được bồi thường hay không phụ thuộc vào tình trạng sử dụng thực tế (theo Điều 64 nêu trên) .

Tuy nhiên vụ kiện dưới đây cho thấy một cách giải quyết khác về vấn đề này .

II. Vụ kiện nhãn hiệu “Tiểu Quỷ”

1.Giải quyết đề nghị chấm dứt hiệu lực nhãn hiệu

1.1  Cơ quan Sở hữu trí tuệ Nhà nước

Một cá nhân đã đăng ký nhãn hiệu số 9257917 'Little Devil' /“小惡魔” (tiếng Trung phồn thể, “Tiểu Quỷ”) cho quần áo và các mặt hàng khác. Vào tháng 6 năm 2022, một công ty ở Hàng Châu đã nộp đơn yêu cầu chấm dứt bảo hộ nhãn hiệu  do không sử dụng, với lý do không có bất kỳ hoạt động sử dụng thực tế nào của nhãn hiệu từ ngày 9 tháng 6 năm 2019 đến ngày 8 tháng 6 năm 2022 (“Thời kỳ chấm dứt”).

Vào ngày 8 tháng 2 năm 2023, Cơ quan  Sở hữu trí tuệ Nhà nước đã ban hành "Quyết định về đơn xin chấm dứt  nhãn hiệu đã đăng ký số 9257917” bảo hộ nhãn hiệu  'Little Devil' trong nhóm hàng hóa 25 do không sử dụng trong ba năm liên tiếp".

 Tuy nhiên ngày 9 tháng 10 cùng năm, Cơ quan Sở hữu trí tuệ Nhà nước đã ban hành "Quyết định xem xét chấm dứt nhãn hiệu số 9257917 'Little Devil'", quyết định vẫn duy trì nhãn hiệu nói trên đối với quần áo và các mặt hàng khác .

1.2  Tòa án

Ngày 20 tháng 8 năm 2024, Tòa án Sở hữu trí tuệ Bắc Kinh đã ban hành Quyết định hành chính số (2024) Jing 73 Xing Chu 1150, kết luận rằng bằng chứng do chủ sở hữu nhãn hiệu đệ trình không thể chứng minh rằng nhãn hiệu đang tranh chấp đã được sử dụng hiệu quả trên thực tế trong Thời kỳ chấm dứt. Tòa án đã hủy bỏ quyết định xem xét nêu trên của Cơ quan  Sở hữu trí tuệ Nhà nước và yêu cầu Cơ quan Sở hữu trí tuệ Nhà nước đưa ra quyết định xem xét mới.

Cơ quan Sở hữu trí tuệ Nhà nước và các bên khác đã kháng cáo. Ngày 25 tháng 3 năm 2025, Tòa án Nhân dân cấp cao Bắc Kinh đã ban hành Quyết định hành chính số (2024) Jing Xing Zhong 11149, bác bỏ kháng cáo và giữ nguyên phán quyết ban đầu.

2.Xác định xâm phạm quyền

Công ty Hàng Châu đã sử dụng nhãn hiệu "BEASTER & Device" trên quần áo và sử dụng "小恶魔" (tiếng Trung giản thể, "Tiểu Quỷ") làm tiêu đề và từ khóa tìm kiếm cho nội dung quảng cáo trên các nền tảng trực tuyến và mạng xã hội. Trong thời gian chờ giải quyết thủ tục chấm dứt hiệu lực  do không sử dụng, bên được cấp phép sử dụng nhãn hiệu trên, một công ty ở Tứ Xuyên (công ty liên kết của của chủ nhãn hiệu ), đã kiện công ty Hàng Châu vào tháng 8 năm 2023 vì vi phạm nhãn hiệu và cạnh tranh không lành mạnh. Tòa án sơ thẩm đã phán quyết có hành vi vi phạm.

Tuy nhiên, vào tháng 5 năm 2025, Tòa án Nhân dân cấp cao tỉnh Chiết Giang xử phúc thẩm  đã bác bỏ phán quyết ban đầu và bác tất cả các kháng cáo của công ty Tứ Xuyên.

Lập luận của Tòa Phúc thẩm cho rằng tính hợp lệ của nhãn hiệu bị chấm dứt  do không sử dụng có thể được chia thành ba giai đoạn:

- Giai đoạn 1 - trước khi nộp đơn xin chấm dứt nhãn hiệu do không sử dụng: Nhãn hiệu hoàn toàn hợp lệ và được bảo hộ.

Giai đoạn 2 - từ khi đơn xin chấm dứt  do không sử dụng được chấp nhận đến ngày công bố chấm dứt (Thời kỳ chấm dứt) : Nhãn hiệu về mặt hình thức vẫn hợp lệ nhưng đã mất đi giá trị bảo hộ đáng kể do việc bắt đầu thủ tục chấm dứt do không sử dụng. Trong giai đoạn này, bất kể việc sử dụng, giá trị bảo hộ này không thể được khôi phục.

Giai đoạn 3 - sau ngày công bố chấm dứt: Quyền sở hữu nhãn hiệu chấm dứt.

Về giai đoạn 2, tòa án giải thích rằng lý do cơ bản cho việc bảo hộ nhãn hiệu nằm ở chức năng xác định nguồn gốc hàng hóa và mang lại uy tín; nếu một nhãn hiệu cuối cùng bị chấm dứt do không sử dụng, điều đó có nghĩa là nó đã mất đi chức năng này và giá trị bảo hộ của nó khi thủ tục chấm dứt do không sử dụng được bắt đầu.

Việc người khác sử dụng các nhãn hiệu giống hệt hoặc tương tự sau đó thực chất không xâm phạm các quyền và lợi ích hợp pháp của chủ sở hữu nhãn hiệu; mặc dù các thủ tục hành chính và tố tụng tốn thời gian và gây chậm trễ trong việc công bố chấm dứt, điều này không làm thay đổi thực tế là giá trị bảo hộ thực tế của nhãn hiệu đã bị mất vào ngày đơn chấm dứt do không sử dụng được chấp nhận, và không nên công nhận bảo hộ pháp lý hồi tố trong giai đoạn này.

Các hành vi vi phạm bị cáo buộc trong vụ án này chủ yếu xảy ra trong Giai đoạn 1 và Giai đoạn 2. Tòa án phân tích trong phán quyết như sau :

Trong Giai đoạn 1: Hành vi của công ty Hàng Châu cấu thành hành vi xâm phạm nhãn hiệu và cạnh tranh không lành mạnh. Tuy nhiên, vì nhãn hiệu đã đăng ký không được sử dụng thực tế trong giai đoạn này nên không có thiệt hại thực tế nào xảy ra, và do đó yêu cầu bồi thường thiệt hại không được xác lập.

Trong Giai đoạn 2: Nhãn hiệu đã mất đi đáng kể giá trị bảo hộ do thủ tục hủy bỏ do không sử dụng.Công ty Tứ Xuyên không còn cơ sở nào để yêu cầu chấm dứt hành vi xâm phạm hoặc bồi thường, và do đó các yêu cầu của họ nên bị bác bỏ.

III. Nhận xét

Luật Nhãn hiệu Trung Quốc hiện hành quy định rằng quyền đối với các nhãn hiệu đã đăng ký nhưng chưa sử dụng sẽ chấm dứt khi có thông báo hủy bỏ, và không có hiệu lực trong tương lai. Tuy nhiên, tòa án cấp phúc thẩm trong trường hợp này cho rằng một khi nhãn hiệu bị chấm dứt do không sử dụng, hiệu lực pháp lý của nó phải được truy ngược lại ngày đơn xin chấm dứt do không sử dụng được chấp nhận. Điều này dường như cho thấy quan điểm của tòa án rằng, từ ngày này cho đến ngày thông báo chấm dứt (một khoảng thời gian thường kéo dài nhiều năm trên thực tế, gần ba năm trong trường hợp này), bất kỳ vụ kiện vi phạm nào do người đăng ký đệ trình chống lại người khác sử dụng nhãn hiệu đều cấu thành hành vi sử dụng quyền không đúng cách và không nên được chấp nhận. Quan điểm này rõ ràng trái ngược với khuôn khổ pháp lý hiện hành.

Trước đây, một số tòa án cũng đã phán quyết rằng nhãn hiệu đã đăng ký đã mất giá trị bảo hộ đáng kể do thiếu sử dụng thực tế trước khi bị hủy bỏ cuối cùng, chẳng hạn như phán quyết phúc thẩm của Tòa án Nhân dân Cấp cao Giang Tô trong vụ án vi phạm nhãn hiệu ô tô "Mingjue" .Tuy nhiên, trong trường hợp đó, người đăng ký đã không sử dụng nhãn hiệu dưới bất kỳ hình thức nào, chỉ đơn thuần nắm giữ giấy đăng ký. Một số người lập luận rằng chính vụ kiện của người đăng ký đã cấu thành hành vi lạm dụng quyền. Do đó, quan điểm của tòa án trong trường hợp đó rằng nhãn hiệu không nên được bảo hộ vì nó không chứng minh được giá trị thương mại trong thời hạn hiệu lực của nó đã không bị thách thức.

Liệu quan điểm này có được các tòa án khác chấp nhận rộng rãi hay không vẫn còn phải chờ xem. Trung Quốc không phải là một quốc gia theo luật án lệ. Các tòa án khác không bắt buộc phải tuân theo tiền lệ, và các phán quyết về các vấn đề tương tự có thể khác nhau. Liệu quan điểm này có được đưa vào các sửa đổi đang diễn ra của Luật nhãn hiệu hay không  cũng cần được quan tâm thêm./.

Nguồn: 
https://www.lexology.com/library/detail.aspx?g=7dbe434a-71f5-4511-a688-0d3d9e3e66b7 
https://www.ipeconomy.cn/dongtai/9470.html 
https://www.marks-clerk.com/insights/latest-insights/102kzww-china-non-use-of-registered-trade-mark-may-result-in-inability-to-enforce-against-others/