Luật SHTT 2025: Cần làm rõ quy định chuyển tiếp về đơn đăng ký  SHCN

1. Nội dung của quy định chuyển tiếp tại Luật SHTT 2025 và Thông tư số 10/2026/TT-BKHCN

Luật Sở hữu trí tuệ Việt Nam ban hành lần đầu tiên vào năm 2005, gọi tắt là Luật SHTT 2005, đã được sửa đổi, bổ sung trong các năm 2009, 2019, 2022 và gần đây nhất là vào năm 2025, gọi tắt là Luật SHTT 2025. Không lâu sau, Bộ trưởng Bộ KH-CN cũng ban hành Thông tư số 10/2026/TT-BKHCN hướng dẫn việc thực hiện luật này.

Luật SHTT 2025 và Thông tư số 10/2026/TT-BKHCN đều có hiệu lực từ ngày 1/4/2026. Đọc kỹ hai văn bản pháp lý này, trong một số điểm khác biệt, ta thấy hai khác biệt sau:

1.1.  Khoản 2, Điều 220. Điều khoản chuyển tiếp của Luật SHTT 2025 quy định việc xử lý đơn đăng ký Sở hữu công nghiệp (SHCN) được viết như sau:

“2. Đơn đăng ký sáng chế, giải pháp hữu ích, kiểu dáng công nghiệp, nhãn hiệu hàng hóa, tên gọi xuất xứ hàng hóa, thiết kế bố trí, được nộp cho cơ quan có thẩm quyền trước ngày Luật này có hiệu lực [là ngày 1/4/2026] được tiếp tục xử lý theo quy định của các văn bản pháp luật có hiệu lực tại thời điểm nộp đơn”.

1.2  Thông tư số 10/2026/TT-BKHCN của Bộ trưởng Bộ KH-CN hướng dẫn chi tiết việc thi hành Luật SHTT 2025 (sau đây gọi tắt là Thông tư No.10) cũng có hiệu lực từ ngày 1/4/2026 và Khoản 1 của Điều 139. Điều khoản chuyển tiếp của nó được viết như sau:

“1.Đơn trong các thủ tục liên quan đến quyền sở hữu công nghiệp, đơn khiếu nại đã được nộp trước ngày Thông tư này có hiệu lực thi hành [là ngày 1/4/2026, cũng là ngày Luật SHTT 2025 có hiệu lực] được xử lý theo quy định của pháp luật có hiệu lực tại thời điểm nộp đơn, trừ các trường hợp sau đây:

1. Quy định tại khoản 4 Điều 14, khoản 4 Điều 41, khoản 4 Điều 48, khoản 3 Điều 71 và khoản 4 Điều 96 của Thông tư này về thông báo kết quả thẩm định hình thức được áp dụng đối với đơn đăng ký sáng chế, thiết kế bố trí, kiểu dáng công nghiệp, nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý chưa được chấp nhận đơn hợp lệ.

Những trường hợp loại trừ nêu trên liên quan đến quá trình thẩm định hình thức đơn đăng ký sáng chế (khoản 4, Điều 14), đơn đăng ký thiết kế bố trí (khoản 4, Điều 41), đơn đăng ký KDCN (khoản 4, Điều 48), và đơn đăng ký nhãn hiệu (khoản 3, Điều 71)   với các bước thực hiện tương tự tiếp theo như sau:

a) Ban hành Thông báo kết quả thẩm định hình thức;

b) Từ chối cấp VBBH nếu người nộp đơn không sửa chữa thiếu sót, bổ sung, phản hồi ... các nội dung đã nêu tại Thông báo.

c) Chuyển đơn hợp lệ để công bố (Đơn thiết kế bố trí không có nội dung này)

2. Nhận xét

2.1. Từ 1.1 và 1.2 nêu trên cho thấy, quy định về xử lý đơn đăng ký SHCN nộp trước ngày 1/4/2026 không nhất quán: Trong khi Luật SHTT 2025 quy định đơn được tiếp tục xử lý theo quy định của các văn bản pháp luật có hiệu lực tại thời điểm nộp đơn thì Thông tư 10/2026/TT-BKHCN hướng dẫn rằng đơn được xử lý theo quy định pháp luật  tại thời điểm nộp đơn là đơn được chấp nhận hợp lệ. Trong thực tiễn xử lý đơn tại Cục SHTT, thời điểm đơn được nộp và thời điểm đơn được chấp nhận hợp lệ là khác nhau, và như vậy đơn có thể sẽ được tiếp tục xử lý theo các văn bản pháp luật khác nhau;

2.2  Một số nội dung cần làm rõ thêm, như sau:

(i) Điều 139. Điều khoản chuyển tiếp của Thông tư 10/2026/BKHCN chỉ đề cập đến việc  áp dụng Thông báo thẩm định đơn hình thức theo Thông tư này cho các đơn chưa được chấp nhận là đơn hợp lệ. Vậy thì, liệu các thủ tục khác sau đó (ví dụ, giải quyêt phản đối, thẩm định nội dung) thìu sẽ tiếp tục áp dụng theo quy định tại Thông tư này (tức là theo Luật SHTT 2025) hay theo quy định tại thời điểm nộp đơn (tức là luật SHTT 2022);

(ii)  Thủ tục phản đối đơn đăng ký SHCN  theo Thông tư 10/2026/BKHCN khác với các văn bản pháp luật ban hành trước, đó là nội dung phản đối liên quan đến quyền nộp đơn được giải quyết tại Tòa án[1];

(iii) Do một số đơn đăng ký SHCN nộp trước ngày 01/4/2026 nhưng chưa được chấp nhận là hợp lệ còn có thể ở các tình trạng pháp lý mà việc áp dụng quy định về Thông báo thẩm định hình thức theo các quy định của Thông tư 10/2026/BKHCN cho các đơn đó không còn cần thiết, cụ thể:

Trường hợp khiếu nại quyết định Từ chối chấp nhận đơn đã được Cục SHTT ban hành theo quy định tại Điều 9.6, Thông tư 23 /2023/BKHCN từ trước ngày 01/4/2026  thì việc giải quyết khiếu nại chắc chắn phải áp dụng theo Thông tư 23 /2023/BKHCN hướng dẫn thi hành Luật SHTT 2022. Cũng cần lưu ý rằng  việc  khiếu nại đề cập ở đây không phải chỉ là đơn khiếu nại với Cục SHTT mà cả đơn khiếu nại với Bộ Kh&CN và tiềm năng là đơn khởi kiện quyết định hành chính, như vậy quyết định Từ chối chấp nhận đơn hợp lệ đối với đơn nộp trước ngày 01/4/2026  sẽ là đối tượng khiếu nại , tranh chấp được giải quyết theo các văn bản có hiệu lực trước ngày 01/4/2026, không cần phải ban hành Thông báo kết quả thẩm định hình thức như quy định tại Thông tư 10/2026/BKHCN.

Vì các lý do trên, một giải thích rõ ràng hơn từ Cơ quan quản lý về phạm vi áp dụng cụ thể của Thông tư 10/2026/BKHCN đối với các đơn đăng ký SHCN nộp trước ngày 01/4/2026 là rất cần thiết và hữu ích./.