Áp dụng sáng chế đột phá trong phẫu thuật ghép giác mạc 

Đối với các bệnh lý giác mạc tiến triển không còn đáp ứng với các phương pháp điều trị khác, ghép giác mạc hiện là giải pháp duy nhất để ngăn ngừa mù lòa. Tuy nhiên, vì giác mạc là mô không có mạch máu, rất mỏng và có lớp nội mô đặc biệt nhạy cảm, nên việc tách và chuẩn bị mô ghép bằng các phương pháp truyền thống vẫn tiềm ẩn nhiều biến chứng.Chỉ cần một lần thao tác sai cũng có thể làm thủng giác mạc hoặc làm tổn thương các tế bào nội mô, dẫn đến việc phải loại bỏ toàn bộ giác mạc của người hiến tặng. Trong bối cảnh khan hiếm giác mạc, điều này đặt ra một thách thức nghiêm trọng đối với toàn bộ ngành nhãn khoa.

Nhằm giải quyết thách thức này, tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình lấy mảnh ghép và nội mô để phục vụ phẫu thuật ghép giác mạc (phẫu thuật tiền nội mô giác mạc), cải thiện quy trình tạo mô cấy ghép, các nhà khoa học Nga – Việt  trong khuôn khổ các công trình nghiên cứu khoa học  đã tạo  một cơ cấu  để tách và bảo quản các lớp giác mạc, nâng cao tỷ lệ tách lớp thành công lên hơn 95% so với 36,6% khi sử dụng các kỹ thuật trước đây - thiết bị này được sử dụng trong nhãn khoa để chuẩn bị mô hiến tặng cho cấy ghép giác mạc, đảm bảo cố định chính xác. Thiết bị  này đã được Cơ quan SHTT Nga  cấp Bằng sáng chế số 2782785 vào ngày 2/11/2022 với tên gọi "Đế có vòng cố định để lấy mô ghép cho phẫu thuật ghép giác mạc tiền nội mô kèm rạch màng Descemet” (hình dưới–bên phải)  cho Giáo sư Yuri Yuryevich Kalinnikov, tác giả đứng đầu của sáng chế .

Sáng chế này bao gồm một kim bơm khí có lò xo để đưa khí vào trong quá trình tách giác mạc, cũng như một đế và vòng khóa được cải tiến. Kim bơm khí đảm bảo việc đưa kim vào nhẹ nhàng và ổn định, giảm nguy cơ vỡ bong bóng khí - nguy cơ lớn nhất liên quan đến tách giác mạc. Đế và vòng khóa giúp ổn định giác mạc và dẫn hướng kim một cách chính xác, đảm bảo tách giác mạc an toàn, bảo vệ tối đa lớp nội mô và tạo ra mảnh ghép chất lượng cao. Điều này làm giảm đáng kể nguy cơ thủng, lệch vị trí hoặc rối loạn chức năng mảnh ghép sau phẫu thuật (hình dưới – bên trái).

Đáng lưu ý là cùng với 4 đồng tác giả sáng chế là người Nga có TS.BS Đinh Thị Hoàng Anh - Trưởng khoa Mắt BVĐK Hồng Ngọc, Việt Nam. TS.BS  Anh trong quá trình hoàn thành luận văn Tiến sĩ Y khoa chuyên ngành Nhãn khoa, bảo vệ tại Nga, với đề tài "Cơ sở lâm sàng và thực nghiệm của phẫu thuật ghép giác mạc tiền nội mô kèm rạch màng Descemet trong điều trị bệnh giác mạc bóng nước” đã tạo ra các kết quả đột phá, được Cơ quan SHTT Nga cấp Bằng sáng chế; ngoài Bằng số 2782785 nêu còn có 4 Bằng sáng chế khác trong lĩnh vực nhãn khoa, đó là số 2787149 cấp ngày 13/12/2021, số 2787148 cấp ngày 13/12/2021, số 2787153 cấp ngày 29/12/2022 và số 2791988 cấp ngày 15/3/2023.

Sự thành công của ca phẫu thuật vừa được thực hiện tại bệnh viện Hồng Ngọc cho  một bệnh nhân  86 tuổi với kỹ thuật nêu trên vào tháng 12/2025  là minh chứng rõ ràng cho hiệu quả tuyệt vời của kỹ thuật tách và bảo tồn các lớp giác mạc do Tiến sĩ Đinh Thị Hoàng Anh và Giáo sư Yuri Yuryevich Kalinnikov và các tác giả khác sáng tạo , nhận định về ưu thế của kỹ thuật này, TS Hoàng Anh cho biết:

“Thứ nhất, kỹ thuật này có thể sử dụng mô ghép từ những người hiến tặng trẻ tuổi hơn đáng kể. Không giống như các kỹ thuật ghép giác mạc nội mô khác, chẳng hạn như DMEK, trong đó người hiến tặng thường ở độ tuổi 50, ngay cả những người hiến tặng rất trẻ - từ 3 đến 10 tuổi trở lên - cũng phù hợp với PDEK. Tuổi tác hầu như không liên quan trong trường hợp này. Thứ hai, thị lực sau phẫu thuật thường rất cao và nguy cơ thất bại ghép là tối thiểu. Thời gian sống của mô ghép là 5-10 năm và thậm chí có thể lâu hơn. Đây là lợi thế chính của kỹ thuật này,” .

Để ghi nhận thành tựu này, đại diện Đại sứ quán Liên bang Nga và Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc đã phối hợp tổ chức buổi lễ mang tên “Lễ ký kết Thỏa thuận hợp tác chuyên môn và Chứng nhận ca ghép giác mạc thành công”.

Nguồn: 
https://www.vietnam.vn/ru/sang-che-cua-nu-bac-si-viet-tao-buoc-tien-moi-trong-ghep-giac-mac; 
https://www.rudn.ru/storage/media/science_dissertation/332e835f-bb11-443a-a5e9-92795b0edeaa/1zuZHdGNSzmU8wuYCRtKCAg9CNNitpU0d0qkjoTV.pdf; 
https://www.vietnam.vn/ru/sang-che-cua-nu-bac-si-viet-tao-buoc-tien-moi-trong-ghep-giac-mac